VILiaal 0

Woonhuis
Moleplaat 46, Leeuwarden
125m2 BVO
2004

Opdrachtgever: Jenny Weisenbach and Arjen Borduin
Aannemer: Bouwbedrijf De Lang bv
Constructeur: Pensera
Fotografie: Jeroen Musch (beelden: tussen, verlengen, een klein zwart bakstenen volume)

Download PDF-brochure

 

Wonen verschilt niet zo veel van kleden. Het verschil tussen een maatpak en confectiekleding, tijdloosheid en mode, vanzelfsprekendheid en geforceerdheid gaat ook op voor woningen. Het verschil tussen een woning en een maatpak zit in de levensduur. Een woning wissel je niet zo snel in. Het innemen en uitleggen van een woning gaat over het algemeen ook niet zo gemakkelijk. En toch veranderen je wensen en inzichten gedurende de periode dat je een huis bewoont, om maar niet te spreken van spontane opwellingen om meer of minder ruimte om je heen te wensen.
Tijd en ruimte zijn aan elkaar gekoppeld. Het bewust opnemen van de invloed van tijd in het huis zodat een gevoel van tijdloosheid en vanzelfsprekendheid kan ontstaan, heeft direct invloed op je ervaring van de ruimte. Daar tijd niets anders is dan terugkerende verandering, moet de structuur van een huis gebaseerd zijn op de vanzelfsprekendheid van verandering. Veranderingen in het weer en de jaargetijden zijn gemakkelijk voor te stellen. Veranderingen in het leven van de bewoners zijn ingewikkelder van aard.

Tijd
De stand van de zon is een belangrijk kenmerk van de dagelijkse tijd en de jaargetijden. Vijf langwerpige daklichten, die tussen de verschillende ruimtes zijn geplaatst, laten het zonlicht overal in het huis doordringen. Licht komt altijd van boven; in dit huis ook. Op twee manieren wordt de invloed van de zonnestand versterkt en onderdeel gemaakt van het huis. Ten eerste temperen volumes onder de daklichten, die niet tot het plafond doorlopen, het licht wanneer de zon hoog staat. Het licht valt op de volumes, die hierdoor als diffuse lichtbron gaan werken en het plafond aanlichten. De zon verlicht daar waar hij normaal nooit komt. Ten tweede verlengen spiegels in de lange dagkanten van de daklichten de invloed van het licht wanneer de zon laag staat. Het avondrood is overal in het huis te ervaren. Bij schemering wordt het laatste restje licht versterkt; de schemertijd wordt verdubbeld. Bij nacht benadrukken ze de zwartheid van de hemel. De sterren worden het huis binnen gelaten, en de maan kleurt het huis blauw en werpt schaduwen.
Naast deze twee punten zorgen 18 schuifdeuren hoe ver de invloed van het licht reikt. De bewoners bepalen hoe het huis gebruikt wordt; elke keuze heeft echter direct invloed op het licht.

Ruimte
Je blik op de wereld kan veranderen. Bestaat er iets dat onvoorwaardelijk stabiel en onveranderlijk is? Star en onbuigzaam is kwetsbaar. Dit geldt ook voor een huis. Het is een klein zwart bakstenen volume dat zich introvert en stabiel ten opzichte van zijn omgeving opstelt. Waar de omliggende cataloguswoningen bijna allemaal de volledig bebouwbare ruimte benutten, laat dit huis zowel in hoogte als volume ruimte over. Het huis lijkt zich in zichzelf terug te trekken, en hierdoor een groter soortelijk gewicht te hebben dan zijn omgeving. Dit wordt versterkt doordat aan de straatzijde slechts een bordes en een voordeur het volume reliƫf geven. De smalle verticale gevelopeningen in de overige gevels zijn gevuld met grijs glas. De kozijnen liggen hier diep of gelijk met het gevelvlak, waardoor de gevel aan massa wint.
Dit beeld draait radicaal om in het interieur. De 18 schuifdeuren veroorzaken een maximale openheid: alle ruimtes zijn met elkaar te verbinden. De dakramen zijn zodanig tussen de verschillende ruimtes geplaatst dat iedere verblijfsruimte van minimaal twee zijden daglicht krijgt. De spiegels geven je het gevoel dat de massa van een dak ontbreekt, en verdubbelen de reikwijdte van het zonlicht. Tussen de volumes en het plafond is glas geplaatst. Hierdoor is de scheiding tussen de ruimtes alleen fysiek van aard; visueel loopt de ruimte door.

Na langer kijken blijkt echter dat de zwaarte sporen van lichtheid in zich draagt. De daklichten werpen zonlicht van binnen naar buiten. Het huis geeft licht aan zijn omgeving. Het regenwater wordt door de gevel afgevoerd. Bij harde regen laten zes spuwers kleine watervalletjes ontstaan. En 's avonds worden de verticale gevelopeningen door het licht van binnen sneden in het gebouw. De gevel wordt opgelost in enkele los van elkaar staande vlakken.
De lichtheid vindt zijn zwaarte vooral in het gebruik. De schuifdeuren zijn zo groot dat ze eigenlijk wandelementen zijn. Ramen worden deuren en de stalen tuindeuren veranderen in beweegbare gevelvlakken. Het licht door de daklichten wordt 's avonds vervangen door een zwart vlak. De spiegels versterken dit. Het zonlicht is elke dag anders. Het huis is nooit hetzelfde, maar altijd vanzelfsprekend verbonden met de omgeving en de tijd.

Publicaties:
Eigen Huis & Interieur, februari 2011, Familiebanden; Sanoma Uitgevers, Hoofddorp
Nai Jaarboek 04>05, mei 2005, De Kwadraruur van het Wonen; Nai Publishers Rotterdam
Leeuwarder Courant, 22 april 2005, G.P.Karstkarel: "Een bunker vol licht"
De Architekt, april 2005; Interieur met buitengevoel; Sdu uitgeverij, Den Haag
Huis en Kavel, maart 2005; Uitgeverij Interdijk